Soera 35:11
”Uw levensduur staat in het boek.”
“Ah, ja, de beroemde passage waarin uw levensduur zogenaamd ‘in een boek in de hemel’ al is bepaald. Maar hier is het punt: wij kunnen dit niet controleren. Niemand kan dat boek inzien, behalve een entiteit die, verrassing, ook nog eens almachtig en alwetend moet zijn.
Het is precies dit soort beweringen dat religie zo aantrekkelijk maakt voor degenen die het moeilijk vinden om met onzekerheid om te gaan. Je kunt alles toeschrijven aan een onzichtbare boekhouder: je ongeluk, je succes, zelfs je dood. Maar ondertussen laten we de echte wereld liggen — de wereld waarin mensen ziek worden door bacteriën, sterven in oorlogen, of gewoon door domme ongelukken.
En laten we eerlijk zijn: de gedachte dat je levensduur op voorhand vaststaat, is een sublieme manier om verantwoordelijkheid te vermijden. Waarom de samenleving verbeteren, waarom medische wetenschap vooruitbrengen, waarom je leven serieus nemen, als alles al opgeschreven staat? Het is een comfortabele illusie voor degenen die bang zijn om het onbekende te confronteren.
Dus ja, het ‘boek’ is een mooi stukje poëzie, een geruststellende gedachte voor sommige gelovigen. Maar in de echte wereld, mijn vrienden, hebben wij slechts één kans — en die wordt bepaald door oorzaak en gevolg, niet door een onzichtbaar administratiekantoor in de hemel.”
Dus, laten we dit helder krijgen. U beweert dat mijn sterfdatum al in een hemels boek staat. Prima.
- Als mijn dood al vastligt, wat precies probeert u dan te bereiken met gebed? Probeert u de auteur van het boek te corrigeren? Of voert u slechts een toneelstuk op waarvan de uitkomst al bekend is?
- Als een kind sterft aan kanker, staat dat dan ook netjes genoteerd? Op welke morele grond noemt u dat rechtvaardig in plaats van wreed?
- Als een moordenaar toeslaat op het “voorbestemde uur”, heeft hij dan iets veranderd — of was hij slechts een marionet van uw kosmische planning? En als hij slechts een instrument was, waarom zou hij gestraft moeten worden?
- Als mijn ongeloof eveneens in dat boek staat, straft uw God mij dan voor het uitvoeren van zijn eigen script?
- Als artsen een leven “verlengen”, hebben zij dan het boek herschreven? Of was die verlenging ook al ingepland? En als alles al ingepland is, waarom prijst u dan nog menselijke inspanning?
- Als alles vaststaat, inclusief mijn keuzes, waarin verschilt uw morele universum dan van een mechanische klok? Waar blijft verantwoordelijkheid?
- Kunt u één mogelijke gebeurtenis noemen die dit idee zou weerleggen? Of is het zo ontworpen dat elke uitkomst — ziekte, gezondheid, oorlog, vrede — simpelweg wordt herlabeld als “het stond al geschreven”?
- Wat verklaart dit idee eigenlijk? Verklaart het waarom iemand 90 wordt en een ander 9? Of vervangt het gewoon “ik weet het niet” door “God weet het wel”?
- En ten slotte: als het boek niet toegankelijk is, niet controleerbaar, niet falsifieerbaar, en geen enkel praktisch verschil maakt in onze beslissingen — waarom zouden wij het dan serieus nemen?
Aforismen
- Een oncontroleerbaar boek is geen bron van kennis, maar een excuus voor onwetendheid.
- Wie elk sterfgeval toeschrijft aan een hemelse notitie, hoeft niets meer te verklaren.
- Voorbeschikking is vaak slechts fatalisme met religieuze decoratie.
- Een lot dat al is geschreven, maakt verantwoordelijkheid tot toneelspel.
- Een boek dat nooit kan worden ingezien, kan alles bevatten — en bewijst daarom niets.
- Waar, ”het stond zo geschreven”, het laatste woord is, sterft het denken het eerst.
- Wie onzekerheid niet verdraagt, verzint een administratie.
- Oorzaak en gevolg zijn logischer dan lot en boek — en oneindig betrouwbaarder.