Soera 39:42 ”Allah neemt de zielen weg op het moment van hun dood, en degenen die niet sterven [neemt Hij weg] tijdens hun slaap. Vervolgens houdt Hij degenen voor wie Hij de dood heeft beschikt vast en laat Hij de anderen vrij voor een bepaalde tijd. Voorwaar, daarin zijn tekenen voor een volk dat nadenkt.”
Dit vers klinkt indrukwekkend: God “neemt de zielen” tijdens slaap en dood, houdt sommigen vast en stuurt anderen terug. Maar wat wordt hier feitelijk gezegd? Dat slaap voelt als verdwijnen, en ontwaken als terugkeren. Dat is geen kosmische openbaring — dat is poëtische verwoording van een alledaagse ervaring. De tekst maakt van een persoonlijke gewaarwording een bovennatuurlijke verklaring.
Neurowetenschap toont geen vertrek van een ziel, geen tijdelijke hemelse opslag, geen goddelijke selectie per nacht. Wat we zien zijn hersengolven, REM-cycli, neurotransmitters en biologische regulatie. Slaap is fysiologie, geen spirituele douanecontrole. Het vers beschrijft niet méér dan wat men in de oudheid intuïtief dacht: bewustzijn uit = ziel weg; bewustzijn aan = ziel terug. Dat was toen logisch. Het is nu niet langer overtuigend.
Het probleem wordt scherper als men het presenteert als “teken voor wie nadenkt.” Nadenken leidt hier niet tot bevestiging, maar tot reductie: de verklaring wordt steeds minder noodzakelijk naarmate kennis toeneemt. Waar wetenschap verklaart hoe slaap werkt, biedt het vers een metaforisch kader dat niets toevoegt behalve religieuze betekenis. Dat is geen bewijs van bovennatuurlijke oorsprong; dat is betekenisgeving achteraf.
De ongemakkelijke conclusie: dit klinkt niet als de stem van een tijdloze Schepper die de natuur uitlegt, maar als de stem van een cultuur die het mysterie van bewustzijn theologisch invult. Indrukwekkend als literatuur. Begrijpelijk als oud wereldbeeld. Maar geen demonstratie van goddelijke voorkennis.
Soera 39:42 klinkt als kosmische wijsheid: God “neemt de zielen” tijdens slaap en dood, en sommige houdt Hij vast terwijl Hij anderen vrijlaat. Maar wat zegt het werkelijk? Dat slapen voelt als verdwijnen en ontwaken als terugkeren — niets meer, niets minder. Geen ziel die komt of gaat, geen goddelijke opslagplaats. Het vers verheft een alledaagse ervaring tot bovennatuurlijke verklaring en kleedt intuïtie in een kosmische pracht. En dat alles verpakt als “teken voor wie nadenkt.” Nadenken levert hier geen bewijs, alleen het besef dat de zogenaamde openbaring niets toevoegt aan wat ieder mens al kan observeren: dat bewustzijn komt en gaat. Tijdloze kosmische kennis? Nee. Oud wereldbeeld met religieuze flair? Zeker.