Soera 23:14 ”Toen veranderde Wij de zaadcel in een samenklonterend stolsel, en Wij veranderden het stolsel in een klomp [vlees], en Wij compleet [uit] de klomp botten, en Wij bedekten de botten met vlees; toen ontwikkelden Wij hem tot een andere schepping. Geprezen zij Allah, de beste der Scheppers”.
Het is een opmerkelijk staaltje zelfverzekerdheid: eerst een biologisch schema presenteren, vervolgens zichzelf kronen tot “de beste der Scheppers.” Het klinkt minder als nederige openbaring en meer als een kosmische reclamecampagne.
Maar zodra men beweert dat een heilig boek wetenschappelijke kennis bevat die de tand des tijds zal doorstaan, betreedt men het laboratorium — en het laboratorium is meedogenloos.
Moderne embryologie toont geen ordelijke bouwplaats waar eerst een kaal skelet wordt gemonteerd om daarna met vlees te worden bekleed als een soort anatomische jas. Botten en spieren ontwikkelen zich gelijktijdig uit dezelfde embryonale lagen. Er is geen wachttijd, geen sequentiële montage zoals in een middeleeuws handwerk.
Wat we hier zien is geen wonderbaarlijke voorkennis, maar een begrijpelijke voorstelling vanuit een tijd waarin men geen microscopen had en anatomie baseerde op zichtbare structuren bij volwassenen. Wie een skelet ziet met vlees eromheen, kan zich voorstellen dat het zo ook begon. Het is een intuïtieve, maar onjuiste projectie.
Toch wordt dit vers vaak triomfantelijk opgevoerd als bewijs dat de Koran moderne wetenschap “vooruitliep”. Men knipt, plakt en herinterpreteert woorden totdat zij lijken te passen bij hedendaagse terminologie. “Klonterend stolsel” wordt een embryo; “bekleden” wordt cel-differentiatie; vaagheid wordt precisie.
Het is achteraf-wetenschap. Eerst de ontdekking, dan de exegetische acrobatiek.
De afsluitende lofzang — “de beste der Scheppers” — versterkt het probleem. Als dit werkelijk een demonstratie van goddelijke perfectie is, waarom bevat het dan een simplistische embryologische volgorde die niet strookt met wat we vandaag onder de microscoop kunnen zien? Een almachtige ontwerper zou toch geen behoefte hebben aan pre-wetenschappelijke schema’s?
Het ironische is dat religie zich hier vrijwillig blootstelt aan een terrein waar zij niets te winnen heeft. Poëzie kan niet worden weerlegd. Metafoor hoeft niet te kloppen. Maar zodra men een biologisch proces beschrijft als bewijs van goddelijke superioriteit, wordt men meetbaar.
En gemeten blijkt de beschrijving — op zijn best — rudimentair.
Men kan geloven om existentiële of morele redenen. Maar wanneer men geloof verkoopt als natuurwetenschappelijke voorpublicatie, moet men accepteren dat de natuur geen eerbied heeft voor heilige teksten.
De microscoop buigt niet.
Als u wilt, kan ik het nóg bijtender maken — bijvoorbeeld door expliciet het concept van “wetenschappelijke wonderen” in religieuze apologetiek te ontleden.