Soera 27:77: “And it (the Quran*) certainly is a Guide”
Kritisch-beschouwend betoog
“Laat ons eens even stilstaan bij deze simpele, maar gewichtige bewering: dat het Qur’an ‘zeker een gids is’. Een gids voor wat, vraagt men zich af. Voor geloof? Voor moraal? Voor sociale orde? Het woord zelf suggereert richting, een pad door de duisternis van menselijke onwetendheid. Maar zoals altijd bij religieuze teksten, is de duisternis niet buiten ons, maar binnen het document zelf.”
“Om te beginnen, de claim dat het een gids is, is volledig afhankelijk van de premisse dat God bestaat en dat dit boek zijn onfeilbare woord bevat. Voor de ongelovige of de rationele lezer verandert dit ‘zeker’ in een ironische mededeling: een gids voor een tijd en cultuur die 1.400 jaar oud is, maar niet noodzakelijk een gids voor universele ethiek. Het is een handleiding die barmhartigheid predikt, maar ook straffen beveelt die volgens de moderne moraal barbaars zijn. Het is een boek dat compassie kan inspireren, maar dat tegelijkertijd genderongelijkheid, geweld en slavernij reguleert alsof het een ordentelijke huishouding betreft.”
“Een gids impliceert duidelijkheid en betrouwbaarheid. Maar het Qur’an is geen atlas of een set empirisch verifieerbare instructies. Het is een kompas, maar een dat wijst naar een hemels noorden dat alleen de gelovige herkent. Het is rijk aan poëzie, verhalen en ethische aansporingen, maar het is ook fragmentarisch, contextgebonden en soms tegenstrijdig. Het zegt: ‘volg dit pad’, maar laat de moderne lezer achter met talloze vragen: pad naar waar? Pad naar gerechtigheid volgens wie? En pad naar een ethiek die de 21e eeuw kan dragen, of slechts de 7e eeuw in Arabië?”
“Het boek claimt een gids te zijn, en het is inderdaad een gids: voor de gelovige, voor het rituele, voor het sociale leven in een specifieke historische context. Maar het is geen gids voor universele ethiek, noch voor rationele overtuiging. De bewering ‘zeker een gids’ is daarom net zozeer een geloofsverklaring als een feitelijke observatie. Voor Hitchens is het een prachtig historisch en literair artefact, maar geen automatische bron van morele wijsheid of morele autoriteit in een wereld die zichzelf bindt aan universele mensenrechten, logica en rede.”
“Kortom: het Qur’an kan een gids zijn, maar alleen binnen de grenzen van geloof. Wie het buiten die grenzen wil plaatsen, komt onvermijdelijk in conflict met de moderniteit, met ethiek zoals wij die vandaag verstaan, en met de harde logica van empirisch bewijs. En dat is precies waarom de bewering zo prachtig provocerend is: het is zowel waar als compleet misleidend, afhankelijk van wie het leest en in welk universum men leeft.”